SJP
*
SŁOWNIK SJP

X

Ostatnie znaczenia

# Bromural -02-02 tevex

nazwa handlowa leku uspokajającego i nasennego, zawierającego bromizowal
związek chemiczny z grupy ureidów, stosowany jako środek uspokajający i łagodnie nasenny

# Biseptol

nazwa handlowa antybiotyku używanego w leczeniu zakażeń dróg oddechowych, układu moczowego i przewodu pokarmowego
lek używany w leczeniu zakażeń dróg oddechowych, układu moczowego i przewodu pokarmowego

# Biostymina

nazwa handlowa leku roślinnego wspomagającego odporność, zawierającego płynny wyciąg ze świeżych liści aloesu drzewiastego
lek podnoszący odporność organizmu, oparty na wyciągu z aloesu

# Betabion

nazwa handlowa leku stosowanego w leczeniu jaskry i nadciśnienia wewnątrzgałkowego, zawierającego betaksolol
preparat zawierający tiaminę

# psychedryna

środek pobudzający aktywność psychomotoryczną, likwidujący m.in. objawy zmęczenia i zwiększający zdolność koncentracji, łatwo uzależniający; amfetamina
środek pobudzający aktywność psychomotoryczną, likwidujący m.in. objawy zmęczenia i zwiększający zdolność koncentracji, łatwo uzależniający; amfetamina, benzedryna, potocznie: amfa

# amfetamina

środek pobudzający aktywność psychomotoryczną, likwidujący m.in. objawy zmęczenia i zwiększający zdolność koncentracji, łatwo uzależniający; psychedryna
środek pobudzający aktywność psychomotoryczną, likwidujący m.in. objawy zmęczenia i zwiększający zdolność koncentracji, łatwo uzależniający; psychedryna, benzedryna, potocznie: amfa

# Benzedryna

nazwa handlowa pierwszego preparatu farmaceutycznego zawierającego amfetaminę
środek pobudzający aktywność psychomotoryczną, likwidujący m.in. objawy zmęczenia i zwiększający zdolność koncentracji, łatwo uzależniający; psychedryna, amfetamina, potocznie: amfa

# Azulan

nazwa handlowa leku stosowanego w stanach zapalnych skóry, błon śluzowych jamy ustnej oraz przy skurczach przewodu pokarmowego, zawierającego wyciąg płynny z kwiatów rumianku
spirytusowy wyciąg z kwiatów rumianku pospolitego, o działaniu przeciwzapalnym i bakteriobójczym

# Dimenhydrinat

nazwa handlowa leku stosowanego w leczeniu mdłości i wymiotów, zawierającego dimenhydraminę; Dimenhydrinat, Awiomarina

# Awiomarina

nazwa handlowa leku stosowanego w leczeniu mdłości i wymiotów, zawierającego dimenhydraminę; Dimenhydrinat, Aviomarin
lek łagodzący objawy choroby lokomocyjnej; dimenhydrinat, dramamin, aviomarin

# Aviomarin

nazwa handlowa leku stosowanego w leczeniu mdłości i wymiotów, zawierającego dimenhydraminę; Dimenhydrinat, Awiomarina
lek łagodzący objawy choroby lokomocyjnej; dimenhydrinat, dramamin, awiomarina

# Alergan

nazwa handlowa leku przeciwalergicznego zawierającego klemastynę
lek przeciw alergii

# acetaminofen

organiczny związek chemiczny stosowany w lekach przeciwbólowych i przeciwgorączkowych; paracetamol

# paracetamol

organiczny związek chemiczny stosowany w lekach przeciwbólowych i przeciwgorączkowych; acetaminofen
organiczny związek chemiczny stosowany w lekach przeciwbólowych i przeciwgorączkowych

# Apis

nazwa handlowa leku homeopatycznego
lek homeopatyczny

# antazolina

lek okulistyczny stosowany w alergii
lek syntetyczny stosowany głównie przeciwuczuleniowo i w chorobie komunikacyjnej; fenazolina; antistina

# Astmosan

nazwa historycznego preparatu ziołowego stosowanego w chorobach dróg oddechowych
lek roślinny

# Antyneuralgina

nazwa handlowa leku przeciwbólowego i przeciwgorączkowego, zawierającego kwas acetylosalicylowy, fenacetynę i karbromal
anilinowy związek farmaceutyczny, stosowany jako lek (proszek) przeciwbólowy

# Fenazolina

nazwa handlowa leku okulistycznego stosowanego w alergii, zawierającego antazolinę; Antistina
lek syntetyczny stosowany głównie przeciwuczuleniowo i w chorobie komunikacyjnej; antistina; antazolina

# Antistina

nazwa handlowa leku okulistycznego stosowanego w alergii, zawierającego antazolinę; Fenazolina
lek syntetyczny stosowany głównie przeciwuczuleniowo i w chorobie komunikacyjnej; fenazolina; antazolina

# Antikol

nazwa handlowa leku stosowanego w leczeniu uzależnienia od alkoholu, zawierającego disulfiram; Antabus, Esperal, Anticol
związek organiczny zaburzający metabolizm alkoholu etylowego w organizmie, stosowany w leczeniu alkoholizmu; antabus; esperal; disulfiram

# Anticol

[czytaj: antikol] nazwa handlowa leku stosowanego w leczeniu uzależnienia od alkoholu, zawierającego disulfiram; Esperal, Antabus, Antikol
[czytaj: antikol] handlowa nazwa środka zawierającego disulfiram, stosowanego w leczeniu alkoholizmu; Esperal, Antabus

# Esperal

nazwa handlowa leku stosowanego w leczeniu uzależnienia od alkoholu, zawierającego disulfiram; Antabus, Anticol, Antikol
handlowa nazwa środka zawierającego disulfiram, stosowanego w leczeniu alkoholizmu; Anticol, Antabus

# Antabus

nazwa handlowa leku stosowanego w leczeniu uzależnienia od alkoholu, zawierającego disulfiram; Esperal, Anticol, Antikol
handlowa nazwa środka zawierającego disulfiram, stosowanego w leczeniu alkoholizmu; Anticol, Esperal

# Analgan

nazwa handlowa leku przeciwbólowego i przeciwgorączkowego, zawierającego metamizol sodowy
środek przeciwbólowy, przeciwreumatyczny

# Amol

nazwa handlowa preparatu ziołowego zawierającego mieszankę olejków eterycznych (np. mięta, eukaliptus, goździk, anyż, kamfora)
preparat ziołowy o szerokim zastosowaniu

# Amizol

1. nazwa handlowa leku antydepresyjnego zawierającego amitryptylinę;
2. nazwa handlowa leku przeciwbakteryjnego zawierającego metronidazol
lek psychotropowy zawierający amitryptylinę

# Alusal

handlowa nazwa leku zobojętniającego kwas żołądkowy, stosowanego w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy
handlowa nazwa leku neutralizującego kwas solny, stosowanego w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy; algeldrat

# Alka-Prim

nazwa handlowa leku zobojętniającego kwas żołądkowy i przeciwbólowego, zawierającego kwas acetylosalicylowy i wodorowęglan sodu
niesteroidowy lek o działaniu przeciwzapalnym, przeciwgorączkowym i przeciwbólowym, hamujący agregację płytek krwi

# Alka-Seltzer

[czytaj: alka zelcer] nazwa handlowa leku zobojętniającego kwas żołądkowy i przeciwbólowego, zawierającego kwas acetylosalicylowy i wodorowęglan sodu
[czytaj: alka zelcer] lek przeciwbólowy

# Albucid

[czytaj: albuc-id] nazwa handlowa leku przeciwbakteryjnego do oczu, zawierającego sulfacetamid
lek syntetyczny z grupy sulfonamidów, stosowany w leczeniu bakteryjnego zapalenia dróg moczowych; sulfacetamid

# Alax

nazwa handlowa leku przeczyszczającego, zawierającego bisakodyl; Alaks
preparat o działaniu przeczyszczającym; alaks

# Alaks

nazwa handlowa leku przeczyszczającego, zawierającego bisakodyl; Alax
preparat o działaniu przeczyszczającym; alax

# Adalin

nazwa handlowa leku przeciwbólowego i przeciwgorączkowego, zawierającego paracetamol
lek uspokajający i nasenny

# Adalat

nazwa handlowa leku stosowanego w nadciśnieniu i dławicy piersiowej, zawierającego nifedypinę
lek z grupy antagonistów wapnia, stosowany głównie w leczeniu choroby niedokrwiennej serca i nadciśnienia tętniczego; nifedipina; corfaden

# Acodin

[czytaj: akodin] nazwa handlowa leku przeciwkaszlowego zawierającego dekstrometorfan
[czytaj: akodin] lek na kaszel

# precypitat -02-01

1. nierozpuszczalna substancja stała wydzielająca się z roztworu; osad;
2. rodzaj sztucznego nawozu mineralnego fosforowego; dwufosfat
substancja wydzielana z roztworu

# dwufosfat

rodzaj sztucznego nawozu mineralnego fosforowego; precypitat
łatwo przyswajalny przez rośliny mineralny nawóz fosforowy, precypitat

# pirogen

substancja wywołująca gorączkę
farm. substancja gorączkotwórcza powodująca podwyższenie temperatury organizmu ciała ludzkiego powyżej 37 stopni Celsjusza

# oseina

substancja organiczna występująca w kościach, nadająca im elastyczność; osseina, osteoid
substancja organiczna występująca w kościach, nadająca im elastyczność; osseina

# osseina

substancja organiczna występująca w kościach, nadająca im elastyczność; oseina, osteoid
substancja organiczna występująca w kościach, nadająca im elastyczność; oseina

# woskol

wosk syntetyczny, produkt chlorowania naftalenu
wosk syntetyczny składający się z polichloronaftalenów, otrzymywanych przez dłuższe chlorowanie naftalenu; biała, żółta lub brunatna substancja stosowana jako dielektryk w przemyśle elektrotechnicznym

# olbrot

półpłynna substancja wypełniająca przestrzenie jamiste w przedniej części głowy kaszalota; spermacet
substancja należąca do wosków zwierzęcych, otrzymywana z tłuszczu kaszalota

# spermacet

półpłynna substancja wypełniająca przestrzenie jamiste w przedniej części głowy kaszalota; olbrot
płynny tłuszcz, wypełniający przestrzenie jamiste w przedniej części głowy kaszalota; olbrot

# krezotol

mieszanina fenoli otrzymywana podczas destylacji smoły drzewnej; kreozot
substancja używana przy ochronie środowiska

# kreozot

mieszanina fenoli otrzymywana podczas destylacji smoły drzewnej; krezotol
mieszanina fenoli otrzymywana podczas destylacji smoły drzewnej

# falloidyna

trucizna zawarta w muchomorze sromotnikowym; faloidyna
jedna z fallotoksyn, trucizna zawarta w muchomorze sromotnikowym

# faloidyna

trucizna zawarta w muchomorze sromotnikowym; falloidyna
substancja wytwarzana przez trującego grzyba - muchomora sromotnikowego

# cywet

żółtobrązowa substancja pochodzenia zwierzęcego, będąca wydzieliną gruczołów cywety (cybety) - drapieżnika z rodziny łasz; cybet
substancja pochodzenia zwierzęcego, będąca wydzieliną gruczołów cywety; cybet

# cybet

żółtobrązowa substancja pochodzenia zwierzęcego, będąca wydzieliną gruczołów cybety (cywety) - drapieżnika z rodziny łasz; cywet
żółtobrązowa substancja pochodzenia zwierzęcego, będąca wydzieliną gruczołów cybety (cywety) - drapieżnika z rodziny łasz, stosowana w przemyśle perfumeryjnym w postaci nalewki alkoholowej utrwalającej zapach

# metylamina

bezbarwny, łatwopalny gaz o zapachu zbliżonym do amoniaku i psujących się ryb; metyloamina
najprostsza amina alifatyczna w postaci palnego gazu łatwo rozpuszczalnego w wodzie, powstającego przy rozpadzie alkaloidów i białek, obecnego w przyrodzie; metyloamina

# metyloamina

bezbarwny, łatwopalny gaz o zapachu zbliżonym do amoniaku i psujących się ryb; metylamina
bezbarwny, łatwopalny gaz o zapachu zbliżonym do amoniaku i psujących się ryb, stosowany w wielu syntezach organicznych oraz w przemyśle farmaceutycznym

# lobelia

rodzaj roślin z rodziny dzwonkowatych

# kofeina

alkaloid występujący w ziarnach kawy i wielu innych surowcach roślinnych
alkaloid występujący w ziarnach kawy i liściach herbaty; teina

# teina

kofeina występująca w liściach herbaty
alkaloid występujący w ziarnach kawy i liściach herbaty; kofeina

# khat

[czytaj: kat] kat, katu, kata;
1. gatunek krzewu z rodziny dławiszowatych o liściach zawierających alkaloidy; czuwaliczka jadalna;
2. pobudzający, uzależniający napój sporządzony z liści tego krzewu
1. krzew z rodziny dławiszowatych o liściach zawierających alkaloidy; katu, kata jadalna, czuwaliczka jadalna;
2. pobudzający, uzależniający napój sporządzony z liści tego krzewu; kata, katu

# kat

khat, katu, kata;
1. gatunek krzewu z rodziny dławiszowatych o liściach zawierających alkaloidy; czuwaliczka jadalna;
2. pobudzający, uzależniający napój sporządzony z liści tego krzewu
1. krzew z rodziny dławiszowatych o liściach zawierających alkaloidy; khat, katu, kata jadalna, czuwaliczka jadalna;
2. pobudzający, uzależniający napój sporządzony z liści tego krzewu; khat, katu, kata

# formamid

organiczny związek chemiczny stosowany jako rozpuszczalnik oraz plastyfikator
amid kwasów karboksylowych

# adenozynotrifosforan

nukleotyd zawierający trzy reszty kwasu ortofosforowego, resztę adeninową i rybozę, jeden z podstawowych związków energetycznych komórek żywych; adenozynotrójfosforan
główny nośnik energii w organizmach żywych

# adenozynotrójfosforan

nukleotyd zawierający trzy reszty kwasu ortofosforowego, resztę adeninową i rybozę, jeden z podstawowych związków energetycznych komórek żywych; adenozynotrifosforan
nukleotyd, zawierający trzy reszty kwasu ortofosforowego, resztę adeninową i rybozę; jeden z podstawowych związków energetycznych komórek żywych

# glucyna

organiczny związek chemiczny, środek słodzący podobny do sacharyny, stosowany na początku XX wieku
związek organiczny, sól sodowa złożonego kwasu jednosulfonowego lub dwusulfonowego dużo słodsza od cukru, stosowana przez chorych na cukrzycę

# fluoren

organiczny związek chemiczny, węglowodór aromatyczny
związek organiczny

# erytryt -01-31

organiczny związek chemiczny używany jako słodzik; erytrytol, erytrol
chemiczny związek organiczny w formie kryształków rozpuszczalnych w wodzie i trudno rozpuszczalnych w alkoholu, w smaku słodki

# erytrol

organiczny związek chemiczny używany jako słodzik; erytrytol, erytryt
organiczny związek chemiczny używany jako słodzik; erytrytol

# erytrytol

organiczny związek chemiczny używany jako słodzik; erytrol, erytryt
organiczny związek chemiczny używany jako słodzik; erytrol

# egzaltolid

organiczny związek chemiczny stosowany w perfumerii jako utrwalacz zapachu
związek organiczny, makrocykliczny lakton; stosowany w perfumerii jako utrwalacz zapachu

# dwuketon

związek organiczny o cząsteczkach zawierających 2 grupy karbonylowe (ketonowe); diketon

# diketon

związek organiczny o cząsteczkach zawierających 2 grupy karbonylowe (ketonowe); dwuketon
związek organiczny o cząsteczkach zawierających 2 grupy karbonylowe (ketonowe)

# eukaliptol

organiczny związek chemiczny z grupy terpenów, bezbarwna ciecz o zapachu kamfory, występująca w olejku eterycznym otrzymywanym z eukaliptusa, piołunu i rozmarynu; cyneol
bezbarwna ciecz o zapachu kamfory występująca w olejku z eukaliptusa

# cyneol

organiczny związek chemiczny z grupy terpenów, bezbarwna ciecz o zapachu kamfory, występująca w olejku eterycznym otrzymywanym z eukaliptusa, piołunu i rozmarynu; eukaliptol
związek organiczny; eukaliptol

# cholesterol

związek organiczny rozpuszczalny w tłuszczach, będący składnikiem wszystkich komórek i cieczy ustrojowych w organizmie; cholesteryna
związek organiczny, rozpuszczalny w tłuszczach, będący składnikiem wszystkich komórek i cieczy w organizmie

# benzoina

organiczny związek organiczny stosowany w środkach perfumeryjnych i zapachowych
związek organiczny

# asfalten

związek organiczny występujący w asfalcie, ropie naftowej i wielu bituminach
związek organiczny występujący w ropie naftowej

# spiran

związek organiczny o budowie dwupierścieniowej, którego pierścienie połączone są za pomocą jednego atomu węgla
rodzaj związku organicznego o budowie dwupierścieniowej, którego pierścienie połączone są za pomocą tylko jednego atomu węgla

# węglowodan

związek chemiczny składający się z atomów węgla, wodoru i tlenu; sacharyd, cukier, cukrowiec
związek chemiczny składający się z węgla, wodoru i tlenu; cukier

# tirzepatyd

syntetyczny związek chemiczny stosowany w leczeniu otyłości i cukrzycy typu 2
syntetyczny związek chemiczny wpływający na regulację gospodarki glukozowej i apetytu.

# tion

związek chemiczny zawierający siarkę, będący pochodną odpowiedniego związku tlenowego (np. tiokwas, tioeter)

# pięciotlenek

związek chemiczny zawierający pięć atomów tlenu w cząsteczce; pentatlenek
trwały związek chemiczny, którego pojedynczą cząsteczkę tworzą atomy jakiegoś pierwiastka połączone z pięcioma atomami tlenu

# naftalina

organiczny związek chemiczny występujący w smole węglowej, ropie naftowej i olejkach eterycznych; naftalen
środek przeciwko molom

# naftalen

organiczny związek chemiczny występujący w smole węglowej, ropie naftowej i olejkach eterycznych; naftalina
najprostszy związek chemiczny z grupy węglowodorów wielopierścieniowych, ma dwa pierścienie benzenowe o wspólnej parze atomów węgla

# indykan

1. organiczny związek chemiczny z grupy estrów;
2. organiczny związek chemiczny z grupy glikozydów
związek chemiczny

# dwuchromian

sól kwasu chromowego; dichromian
związek nieorganiczny o właściwościach utleniających

# haloid

1. związek chemiczny, sól kwasu beztlenowego halogenu;
2. dawniej: halogen, chlorowiec
związek chemiczny tzw. chinino-tlenek magnezu

# fosfina

związek fosforu z wodorem, bezbarwny, palny i bardzo toksyczny gaz o zapachu zgniłych ryb; fosforowodór, fosforiak
związek chemiczny

# fosforowodór

związek fosforu z wodorem, bezbarwny, palny i bardzo toksyczny gaz o zapachu zgniłych ryb; fosforiak, fosfina
związek fosforu z wodorem, trujący, bezbarwny gaz o zapachu zgniłych ryb, pod względem właściwości chemicznych przypominający amoniak; fosforiak

# fosforiak

związek fosforu z wodorem, bezbarwny, palny i bardzo toksyczny gaz o zapachu zgniłych ryb; fosforowodór, fosfina
związek fosforu z wodorem, trujący, bezbarwny gaz o zapachu zgniłych ryb, pod względem właściwości chemicznych przypominający amoniak; fosforowodór

# hesperydyna

organiczny związek chemiczny występujący w dużych ilościach w owocach cytrusów, mający właściwości przeciwutleniające, przeciwzapalne, antynowotworowe i obniżające poziom cholesterolu
jeden z naturalnych żółtych barwników roślinnych

# naryngenina

flawonoid występujący w soku z grejpfruta i dojrzałych nasionach brzoskwini; naringenina

# naringenina

flawonoid występujący w soku z grejpfruta i dojrzałych nasionach brzoskwini; naryngenina
flawonoid występujący w soku z grejpfruta i dojrzałych nasionach brzoskwini

# fitomenadion

organiczny związek chemiczny, witamina K1; fitochinon
witamina K1; fitonation, filochinon

# filochinon

organiczny związek chemiczny, witamina K1; fitomenadion
związek chemiczny wywodzący się od naftochinonu; fitomenadion, fitonation, witamina K1

# amygdalina

organiczny związek chemiczny występujący w nasionach owoców pestkowych, nadający im gorzki smak i migdałowy aromat; amigdalina
związek chemiczny występujący w nasionach niektórych krzewów i drzew (m.in. migdałowca), czasem utożsamiany z witaminą B17

# amigdalina

organiczny związek chemiczny występujący w nasionach owoców pestkowych, nadający im gorzki smak i migdałowy aromat; amygdalina
związek organiczny zawierający cyjanowodór, występujący w nasionach owoców pestkowych, nadający im gorzki smak i aromat, błędnie nazywany witaminą B17

# tekstylia maf

wyroby włókiennicze
materiały włókiennicze

# pokora

postawa skromności i świadomości własnych ograniczeń; brak pychy
postawa uznająca czyjąś wyższość

# jonowość

stopień, w jakim wiązanie chemiczne ma charakter jonowy

# toniczność -01-30

właściwość roztworu określająca jego wpływ na przepływ wody przez błonę półprzepuszczalną

# roczność

cecha czegoś, co trwa jeden rok
roczny

# ręczność

wrodzona lub utrwalona preferencja do używania jednej ręki (prawej, lewej lub obu)

# powrotność

w prawie karnym: ponowne popełnienie przestępstwa po wcześniejszym skazaniu; recydywa

następne >