SJP
*
SŁOWNIK SJP

X

Ostatnie znaczenia

# krwiotwórczość 03:45 tevex

proces wytwarzania komórek krwi w organizmie; hematopoeza, hemopoeza
→ krwiotwórczy

# hemopoeza

proces wytwarzania komórek krwi w organizmie; hematopoeza, krwiotwórczość
proces wytwarzania komórek krwi w organizmie; hematopoeza

# hematopoeza

proces wytwarzania komórek krwi w organizmie; hemopoeza, krwiotwórczość
proces wytwarzania komórek krwi w organizmie; hemopoeza

# powrotność 03:42

1. skłonność, zdolność lub fakt ponownego wracania do czegoś;
2. w prawie karnym: ponowne popełnienie przestępstwa po wcześniejszym skazaniu; recydywa
w prawie karnym: ponowne popełnienie przestępstwa po wcześniejszym skazaniu; recydywa

# dymność 03:36

stopień wyczuwalności aromatu lub smaku dymu, np. w whisky, potrawie itp.
stopień wyczuwalności aromatu dymu, np. w whisky, potrawie itp.

# tampondruk 03:29

technika druku pośredniego pozwalająca przenosić dwuwymiarowy obraz na przedmioty o nieregularnych kształtach; tampodruk

# tampodruk

technika druku pośredniego pozwalająca przenosić dwuwymiarowy obraz na przedmioty o nieregularnych kształtach; tampondruk

# szyszymora -11-19

1. w folklorze wschodniosłowiańskim: złośliwy duch domowy w postaci wychudzonej, skurczonej staruszki z długimi i rozczochranymi włosami; sziszimora, kikimora;
2. w uniwersum Harry'ego Pottera: trupio blada kobieta, której żałobne zawodzenie wieszczy śmierć; banshee

# sziszimora

w folklorze wschodniosłowiańskim: złośliwy duch domowy w postaci wychudzonej, skurczonej staruszki z długimi i rozczochranymi włosami; szyszymora, kikimora

# kikimora

1. w folklorze wschodniosłowiańskim: złośliwy duch domowy w postaci wychudzonej, skurczonej staruszki z długimi i rozczochranymi włosami; sziszimora, szyszymora;
2. w uniwersum Wiedźmina: drapieżny potwór mający cechy pajęczaka i owada
złośliwy duch domowy w wierzeniach plemion słowiańskich; sziszimora

# speedrunner

[czytaj: spidraner] środowiskowo: osoba zajmująca się przechodzeniem gier komputerowych z zamiarem jak najszybszego ich ukończenia

# speedrunning

[czytaj: spidraning] środowiskowo: przechodzenie gry komputerowej z zamiarem jak najszybszego jej ukończenia; speedrun

# speedrun

[czytaj: spidran]
1. środowiskowo: przechodzenie gry komputerowej z zamiarem jak najszybszego jej ukończenia; speedrunning;
2. potocznie: zrobienie czegoś bardzo szybko
[czytaj: spidran]
1. rozgrywanie gry komputerowej z zamiarem jak najszybszego jej ukończenia;
2. potocznie: zrobienie czegoś bardzo szybko

# speedrunować

[czytaj: spidranować] środowiskowo: przechodzić grę komputerową w jak najkrótszym czasie

# radoterapia

historyczna metoda leczenia wykorzystująca promieniowanie emitowane przez rad

# rypografia

rodzaj malarstwa przedstawiającego pospolite przedmioty, sceny życia codziennego i tematy uznawane za niskie lub błahe; ropografia, ryparografia

# ryparografia

rodzaj malarstwa przedstawiającego pospolite przedmioty, sceny życia codziennego i tematy uznawane za niskie lub błahe; rypografia, ropografia

# ropografia

rodzaj malarstwa przedstawiającego pospolite przedmioty, sceny życia codziennego i tematy uznawane za niskie lub błahe; rypografia, ryparografia

# preopinacja

wcześniejsze, poprzednie wnioskowanie

# półmrożony -11-18

o jedzeniu lub napojach: częściowo zamrożony

# poliftingowy

dotyczący stanu lub okresu po liftingu; poliftowy

# szpakówka

potocznie: obła lampa z napisem TAXI montowana na dachu taksówki
potocznie: obła lampa z napisem TAXI montowana na dachu takstówki

# klagany

ser klagany - tradycyjny podhalański ser z mleka owczego, o łagodnym smaku; bunc, bundz

# sketchnoting

[czytaj: skecznołting] metoda notowania łącząca słowa, rysunki
[czytaj: skecznoułting] metoda notowania łącząca słowa, rysunki

# zwymiarować

1. określić rozmiary elementu;
2. nanieść wymiary na rysunek techniczny lub projekt
1. określić rozmiary elementu;
2. naniesić wymiary na rysunek techniczny lub projekt

# bioakumulacja

proces stopniowego gromadzenia się substancji chemicznych w tkankach organizmów żywych
proces stopniowego gromadzenia się substancji chemicznychw tkankach organizmów żywych

# kościołowy

potocznie:
1. odświętny, np. ubranie kościołowe;
2. związany z religią i kościołem
potocznie:
1. odświętny, np. ubranie kościołowe
2. zwiazany z religią i kościołem

# półmusujący

o napoju (zwłaszcza winie): lekko gazowany, wytwarzający delikatną pianę i mniejszą liczbę bąbelków niż napój musujący

# onkocytoma

łagodny nowotwór nerki (rzadziej ślinianek) zbudowany z dużych komórek nabłonkowych przeładowanych mitochondriami
łagodny nowotwór zbudowany z onkocytów, często występujący w nerce

# interkalacja

wbudowywanie się cząsteczek lub jonów w wolne przestrzenie między warstwami innych substancji
zjawisko chemiczne wiązania cząsteczek wewnątrz większych cząsteczek lub struktur ponadcząsteczkowych

# eonotem

najwyższa rangą jednostka podziału skorupy ziemskiej, grupująca wszystkie skały utworzone w trakcie jednego eonu
najwyższej rangi formalna jednostka chronostratygraficzna (skalna)

# fitball

[czytaj: fitbol]
1. duża elastyczna piłka do ćwiczeń fitness, rehabilitacji i treningu równowagi;
2. forma trening z użyciem takiej piłki
[czytaj: fitbol]
1. duża elastyczna piłka do ćwiczeń fitness, rehabilitacji i treningu równowagi;
2. forma trening z uzyciem takiej piłki

# guanylowy

kwas guanylowy - organiczny związek chemiczny z grupy nukleotydów, wzmacniacz smaku (symbol E626)

# wereda

gwarowo:
1. brzydota, szpetota;
2. przekleństwo, przezwisko, wyzwisko
gwarowo: brydota, brydzal

# labradoodle

[czytaj: labradudl] rasa psa powstała przez skrzyżowanie labradora z pudlem
[czytaj: labradudel] rasa psa powstała przez skrzyżowanie labradora z pudlem

# antyukrainizm

niechętny lub wrogi stosunek do Ukrainy; ukrainofobia

# wereda

gwarowo: człowiek nieładny, nieurodziwy; brzydul, brzydal, paskuda

# Fryburka

Fryburżanka;
1. mieszkanka Fryburga (miasta w Szwajcarii);
2. mieszkanka Fryburga Bryzgowijskiego (miasta w Niemczech)
Fryburżanka;
1. mieszkanka Fryburga (miasta w Szwajcarii);
2. mieszkanka Fryburga Bryzgowijskiegp (miasta w Niemczech)

# Fryburżanka

Fryburka;
1. mieszkanka Fryburga (miasta w Szwajcarii);
2. mieszkanka Fryburga Bryzgowijskiego (miasta w Niemczech)
Fryburka;
1. mieszkanka Fryburga (miasta w Szwajcarii);
2. mieszkanka Fryburga Bryzgowijskiegp (miasta w Niemczech)

# Atlas

w mitologii greckiej: tytan podtrzymujący firmament niebieski, brat Prometeusza, ojciec plejad, hyad, hesperyd i nimfy Kalipso
w mitologii greckiej: tytan podtrzymujący firnament niebieski, brat Prometeusza, ojciec plejad, hyad, hesperyd i nimfy Kalipso

# Leica

[czytaj: lejka] marka aparatów fotograficznych; Lejka, Lajka
[czytaj: lejka] marka aparatów forograficznych; Lejka, Lajka

# mentyl

jednowartościowa grupy funkcyjna w chemii organicznej, wywodząca się z mentolu

# piwniczniak

potocznie: osoba spędzająca dużo czasu w domu, zwykle przy komputerze, unikająca wyjść i spotkań towarzyskich; piwniczak

# farro

starożytne zboże; płaskurka
starożytne zboże; pszenica płuskarka

# zwyklak

potocznie: coś zwykłego, pospolitego, niczym się niewyróżniającego; przeciętniak
coś zwykłego, pospolitego, niczym się niewyróżniającego; przecieniak

# sarkolema

błona komórkowa komórek mięśniowych; sarkolemma

# walproinowy -11-17

kwas walproinowy - organiczny związek chemiczny o silnym działaniu przeciwpadaczkowym i przeciwdrgawkowym

# mikromechanika

dział mechaniki zajmujący się badaniem, projektowaniem i zastosowaniem bardzo małych mechanizmów oraz układów mechanicznych

# ameboza -11-16

zakaźna choroba pasożytnicza, wywołana przez amebę; pełzakowica, czerwonka pełzakowata, amebiaza
choroba pasożytnicza, o przebiegu przewlekłym, wywoływana przez amebę; amebiaza; pełzakowica; czerwonka pełzakowa; amebioza

# amebiaza

zakaźna choroba pasożytnicza, wywołana przez amebę; pełzakowica, czerwonka pełzakowata, ameboza
zakaźna choroba pasożytnicza, wywołana przez pierwotniaka - pełzaka (amebę); pełzakowica; czerwonka pełzakowata; ameboza; amebioza

# asyriolog

badacz zajmujący się kulturą Mezopotamii; asyrolog
specjalista w zakresie asyriologii

# męczybuła

żartobliwie:
1. kobieta uciążliwa, głośno narzekająca, zamęczająca innych swoimi sprawami; jęczybuła, jęczydusza, męczydusza;
2. piekarka;
3. pyza
żartobliwie:
1. kobieta uciążliwa, głośno narzekająca, zamęczająca innych swoimi sprawami; męczybułka, jęczydusza, męczydusza;
2. piekarka;
3. pyza

# męczybuła

żartobliwie:
1. mężczyzna uciążliwy, głośno narzekający, zamęczający innych swoimi sprawami; jęczybuła, jęczydusza, męczydusza;
2. piekarz
żartobliwie:
1. mężczyzna uciążliwy, głośno narzekający, zamęczający innych swoimi sprawami; męczybułka, jęczydusza, męczydusza;
2. piekarz

# jęczybuła

żartobliwie: kobieta uciążliwa, głośno narzekająca, zamęczająca innych swoimi sprawami; męczybuła, jęczydusza, męczydusza
żartobliwie: kobieta uciążliwa, głośno narzekająca, zamęczająca innych swoimi sprawami; męczybuła, męczybułka, jęczydusza, męczydusza

# jęczybuła

żartobliwie: mężczyzna uciążliwy, głośno narzekający, zamęczający innych swoimi sprawami; męczybuła, jęczydusza, męczydusza
żartobliwie: mężczyzna uciążliwy, głośno narzekający, zamęczający innych swoimi sprawami; męczybuła, męczybułka, jęczydusza, męczydusza

# ludzina

żartobliwie: ludzkie mięso jako pożywienie
żartobliwie: ludzkie mięso

# repsznur

linka pomocnicza używana we wspinaczce, alpinizmie i pracach wysokościowych
linka pomocniczna, używana we wspinaczce, alpinizmie i pracach wysokościowych; rep

# decernat

1. dział w instytucji lub urzędzie zajmujący się określonym rodzajem spraw;
2. w sądownictwie: ogół spraw przydzielonych do rozpatrzenia danemu sędziemu; referat
dawniej: dział instytucji zajmujący się określonym rodzajem spraw

# termologia

nauka i studia nad właściwościami ciepła; kaloryka

# zlichenizowany

grzyby zlichenizowane - organizmy będące wynikiem bliskiej symbiozy (mutualizmu) między grzybami a organizmami fotosyntetyzującymi; porosty

# interkalować

wsuwać cząsteczki lub jony w wolne przestrzenie wewnątrz większych struktur
wiązać cząsteczki wewnątrz większych cząsteczek lub struktur ponadcząsteczkowych

# koszałki opałki

potocznie: głupie lub nieistotne rzeczy; głupstwa, koszałki-opałki

# koszałki-opałki

potocznie: głupie lub nieistotne rzeczy; głupstwa, koszałki opałki

# czternastokątny

mający 14 kątów

# danko

zdrobnienie od: danie (potrawa)
zdrobniale o daniu (w znaczeniu potrawy)

# pinot

1. szczep winorośli wywodzący się z Burgundii;
2. lekkie wino wytwarzane z winogron tego szczepu
gatunek winogron czerwonych i białych, używanych do produkcji win; winorośl burgundzka

# socca

[czytaj: soka] piłka nożna sześcioosobowa

# taupe

[czytaj: tołp] szarobrązowy kolor, przypominający barwę kreta
szarobrązowy kolor, przypominający barwę kreta

# gajnik

gajnik lśniący - gatunek mchu
gajnik lśniący; mech typowy dla lasów wysokogórskich Europy, gatunek o charakterystycznej lśniącej darni z wyraźną piętrową budową

# poszyt

zszyte razem i oprawione zadrukowane arkusze papieru
dawniej: zszyte i oprawione w okładkę arkusze papieru

# tabard

rodzaj średniowiecznego ubioru przypominającego płaszcz, noszonego na zbroi
dawny rodzaj długiej po kostki togi

# żółtak

1. rodzaj roślin występujących w Australii;
2. żółtawy guzek skóry powstały wskutek odkładania się lipidów
wiecznie zielone drzewo o charakterystycznie wykształconym pniu i bardzo wąskich trawiastych liściach, pochodzące z Australii

# kulanka

rodzaj lądowego skorupiaka z rzędu równonogów

# relator

ksiądz zbierający protokoły i wnioski ze spotkań parafialnych oraz innych zespołów synodalnych

# relator

nieodmienna część mowy wprowadzająca części zdania lub określająca relacje między nimi

# satsang

w tradycjach indyjskich: spotkanie duchowe poświęcone nauczaniu, rozmowie lub medytacji
duchowe spotkanie z nauczycielem lub wspólnotą w celu rozważań religijnych i medytacji

# smukleń

smukleń pryskacz - gatunek słodkowodnej ryby akwariowej

# używacz

1. używacz uprzedni - osoba, która prowadząc lokalną działalność gospodarczą w niewielkim rozmiarze, używała w dobrej wierze oznaczenia zarejestrowanego następnie jako znak towarowy na rzecz innej osoby;
2. potocznie: użytkownik
potocznie: użytkownik

# żakeria

1. bunt niższych warstw społecznych przeciw władzy; żakieria;
2. żartobliwie: ogół żaków; studenteria
1. bunt niższych warstw społecznych przeciw władzy;
2. żartobliwie: ogół żaków; studenteria

# wielosalowy

mający wiele sal, dotyczący wielu sal
mający wiele sal

# łacenie

proces przybijania kontrłat i łat do krokwi dachowej

# ćarwaka

zwolennik czarwaki - materialistycznego nurtu w filozofii starohinduskiej; czarwaka

# czarwaka

zwolennik czarwaki - materialistycznego nurtu w filozofii starohinduskiej; ćarwaka
zwolennik czarwaki - materialistycznego nurtu w filozofii starohinduskiej

# ćarwaka

materialistyczny prąd w filozofii starohinduskiej; czarwaka

# ścin

w narzędziu skrawającym: załamanie powierzchni natarcia lub przyłożenia narzędzia skrawającego

# związ

związ wantowy - węzeł używany w żeglarstwie oraz w wędkarstwie do łączenia lin o jednakowej grubości oraz podobnym przekroju

# zmarcha

potocznie: zmarszczka

# zika

1. wirus przenoszony przez komary, groźny dla człowieka;
2. choroba spowodowana przez ten wirus

# zatar

mieszanka przypraw, m.in. tymianku, prażonego sezamu i sumaku

# wzrusz

potocznie: wzruszenie

# wyrzyg

wysryw; potocznie:
1. nic niewarty tekst, utwór, wypowiedź;
2. wysyp, urodzaj
wysryw; wulgarnie:
1. nic niewarty tekst, utwór, wypowiedź;
2. wysyp, urodzaj

# wujas

potocznie: wujek; wujaszek, wujcio, wujo

# trigger

[czytaj: triger]
1. sytuacja uruchamiająca silną, niekontrolowaną reakcję emocjonalną;
2. w informatyce: procedura wykonywana automatycznie jako reakcja na pewne zdarzenie w tabeli bazy danych
bodziec lub zdarzenie wywołujące określoną reakcję lub uruchamiające proces

# triazol

związek zawierający trzy atomy azotu i dwa atomy węgla ułożone w pięcioczłonowym pierścieniu, stosowany w fungicydach i lekach przeciwgrzybiczych

# time-out

[czytaj: tajmałt] timeout, time out;
1. przerwa w grach sportowych, zarządzana na prośbę jednej z drużyn;
2. w informatyce: limit czasu przewidziany na dane zdarzenie lub operację
[czytaj: tajmAłt] w sporcie: oficjalnie zarządzona przerwa w grze, np. na życzenie trenera jednej z drużyn; time out

# time out

[czytaj: tajmałt] timeout, time-out;
1. przerwa w grach sportowych, zarządzana na prośbę jednej z drużyn;
2. w informatyce: limit czasu przewidziany na dane zdarzenie lub operację
[czytaj: tajmAłt] w sporcie: oficjalnie zarządzona przerwa w grze, np. na życzenie trenera jednej z drużyn; time-out

# timeout

[czytaj: tajmałt] time out, time-out;
1. przerwa w grach sportowych, zarządzana na prośbę jednej z drużyn;
2. w informatyce: limit czasu przewidziany na dane zdarzenie lub operację

# tiktok

środowiskowo: filmik na TikToku

# terroir

[czytaj: terła] zespół naturalnych i lokalnych uwarunkowań wpływających na cechy produktu rolnego

# taksan

organiczny związek chemiczny, lek przeciwnowotworowy stabilizujący mikrotubule

następne >