SJP
SŁOWNIK SJP

Ostatnie znaczenia

# żyłowina -01-03 meg

skała płonna występująca wśród złoża magnetycznego

# rotanina 2018-12-31

ciecz o ostrym zapachu kwasu octowego lub mrówkowego, garbnik syntetyczny stosowany w przemyśle garbarskim i zastępujący garbniki roślinne

# rąbanina

potocznie: walka na broń sieczną

# ptaszyna

pieszczotliwie o ptaku

# przylepa

duża przylepka, kromka chleba odkrojona z końca bochenka

# przykosa

smuga na rzece oznaczająca płytki brzeg, mieliznę

# przecena

wprowadzenie niższej ceny niż poprzednia

# prozaika

nauka o artystycznej organizacji prozy

# prościna

człowiek prosty, prymitywny; prostak

# procesja

1. uroczysty pochód religijny ze śpiewem i niesieniem przedmiotów kultu;
2. duża grupa udających się dokądś ludzi lub grupa jadących wolno samochodów

# praforma

forma pierwotna, dająca początek czemuś

# półśruba

półobrót wykonany w powietrzu w trakcie skoku

# półwłóka

połowa włóki

# postylla

zbiór kazań tłumaczących fragmenty z Biblii

# podprawa

coś, czym się przyprawia jakąś potrawę

# płycizna

płytkie miejsce w morzu, rzece lub jeziorze

# plazmina

enzym mający zdolność rozpuszczania fibryny, stosowany w leczeniu zawałów i zakrzepów; fibrynolizyna

# ożywonia

roślina z rodziny wargowych, stosowana w przemyśle perfumeryjnym i przy produkcji likierów; bazylek

# oronimia

dział toponomastyki zajmujący się nazwami gór

# opuklina

przestrzeń powstała pomiędzy słojami drewna z powodu zniszczenia przez grzyby

# opornica

nieruchoma, zewnętrzna szyna zwrotnicy

# operacja

1. zabieg chirurgiczny polegający na przecięciu skóry i tkanek, dotarciu do chorego narządu w celu przywrócenia mu prawidłowych czynności lub jego usunięcia;
2. zbrojna akcja o specjalnym charakterze; ogół działań bojowych prowadzonych dla osiągnięcia określonego celu;
3. w matematyce: zespół działań wykonanych na pewnym wyrażeniu

# odrobina

bardzo mała ilość czegoś

# motanina

potocznie: coś splątanego, tworzącego kłąb

# miologia

dział anatomii, nauka o mięśniach

# mielnica

1. niewielkie łososie poławiane wiosną na Bałtyku;
2. gwarowo: młyn

# miechera

roślina z rodziny miecherowatych, liściasty mech rosnący na drzewach i na ziemi

# mazanina

potocznie: niestaranne albo nieudolne pismo lub rysunki

# marnizna

potocznie: coś bardzo marnego lub występującego w drastycznie niedostatecznej ilości

# macanina

macanie, dotykanie

# łuskwina

1. zdrewniała powłoka okrywająca owoc lub korzeń jadalny; łupina;
2. okrywa gniazda nasiennego owocu; łuska

# łotrzyca

kobieta popełniająca czyny haniebne, niegodziwe, prowadząca życie niemoralne

# łobuzina

z politowaniem o łobuzie, łobuziaku

# łętowina

łodyga kartofli, łęcina

# łącznica

urządzenie zainstalowane w centrali telekomunikacyjnej, służące do tworzenia połączeń telefonicznych, telegraficznych itp.;

# łatwizna

potocznie: coś łatwego do wykonania

# lodowica

warstwa lodu tworząca się na powierzchni ziemi wskutek zamarzania mżawki lub deszczu; gołoledź

# lineacja

powtarzalna, liniowo-równoległa cecha skały widoczna zarówno wewnątrz skały, jak i na jej powierzchni

# limuzyna

luksusowy samochód osobowy

# likwacja

rozdzielanie się magmy pod wpływem siły ciężkości na dwie frakcje ciekłe o różnym składzie mineralnym

# likofora

postać larwalna tasiemca

# leżanina

w leśnictwie: drewno nadpsute wskutek długiego leżenia w lesie

# legityma

część spadku, jaką osoby najbliższe spadkodawcy muszą otrzymać niezależnie od jego woli; zachowek

# latanina

potocznie: uganianie się za czymś, pośpieszne załatwianie czegoś; krzątanina, bieganina

# kwaśnica

1. potocznie: woda mineralna o kwaśnym smaku;
2. berberys

# krzyżyna

w górnictwie: element łączący narożniki wieży wiertniczej po przekątnej pola ściany wieży

# kopanina

1. potocznie: długo trwające, bezładne wykopywanie czegoś;
2. w piłce nożnej: bezładna, nieciekawa gra

# konwalia

roślina o białych, wonnych kwiatach w kształcie drobnych dzwoneczków

# kollomia

roślina z rodziny floksów, hodowana jako roślina ozdobna

# knajpina

licha, marna knajpa

# kleśnica

gatunek rośliny z rodziny obrazkowatych rosnąca na podmokłych terenach Polinezji, na Wyspach Hawajskich, w Afryce i Amerykach; taro, kolokazja, kleśniec

# kolokazja

roślina uprawna w klimacie tropikalnym i subtropikalnym, jadalne bulwy i liście; kapusta karaibska; taro; kleśnica; kleśniec jadalny

roślina uprawna w klimacie tropikalnym i subtropikalnym, jadalne bulwy i liscie; kapusta karaibska; taro; kleśnica; kleśniec jadalny

# kinetyka

dział dynamiki zajmujący się badaniem ruchu układów mechanicznych pod wpływem działających na nie sił

# kataryna

zgrubienie od: katarynka

# karuzela

urządzenie w wesołym miasteczku lub na placu zabaw do kręcenia się w koło

# kamizela

spodnia część trzyczęściowego ubioru męskiego; kamizelka

# jezierza

roślina z rodziny jezierzowatych

# grzebuła

potocznie: człowiek powolny

# grubizna

w leśnictwie: drewno okrągłe, użytkowe lub opałowe, o średnicy powyżej 7 cm w cieńszym końcu

# grochówa

potocznie: zupa grochowa

# gospocha

potocznie: zapobiegliwa, pracowita gospodyni

# gorczyca

roślina z rodziny kapustowatych, występująca w 10 gatunkach jednorocznych, miododajna roślina zielna, jej nasiona używane są jako przyprawa

# fototeka

skatalogowany zbiór fotografii

# fonoteka

archiwum dźwiękowe, zbiór taśm magnetofonowych, płyt gramofonowych i innych nośników dźwięku z nagranymi utworami muzycznymi, audycjami, efektami akustycznymi itp.

# fonemika

nauka o systemach dźwiękowych języków; fonematyka

# fenetyka

metoda klasyfikacji organizmów uwzględniająca wyłącznie ogólne podobieństwa ich cech anatomicznych, biochemicznych, itp.

# czubryca

przyprawa uzyskiwana z cząbru górskiego, używana głównie do zup, mięs, fasoli i serów, charakterystyczna dla kuchni bułgarskiej; czubrica

# czubrica

przyprawa uzyskiwana z cząbru górskiego, używana głównie do zup, mięs, fasoli i serów, charakterystyczna dla kuchni bułgarskiej; czubryca

przyprawa uzyskiwana z cząbru górskiego, używana głównie do zup, mięs, fasoli i serów, charakterystyczna dla kuchni bułgarskiej

# cytokina

substancja hormonopodobna wytwarzana głównie przez komórki układu odpornościowego i oddziałująca na aktywność biologiczną sąsiadujących z nią komórek

# blasteza

w geologii: proces rekrystalizacji zespołów mineralnych skały, zachodzący w warunkach metamorfizmu

# blastema

skupienie komórek zdolnych do szybkich podziałów mitotycznych oraz różnicowania się w tkanki i narządy

# bielnica

zakażenie grzybicze wywołane przez drożdżaki; kandydoza

# guaracha

kubański taniec ludowy

# epigamia

w starożytnej Grecji: prawo wzajemne zawierania małżeństw między obywatelami różnych państw

# epikleza

modlitwa w liturgii chrześcijańskiej

# ftaleina

barwnik syntetyczny stosowany jako wskaźnik w analizie chemicznej

# kapitan 2018-12-28

1. dowódca statku albo jachtu;
2. dowódca samolotu pasażerskiego;
3. najwyższy stopień oficerów młodszych we wszystkich rodzajach sił zbrojnych; oficer mający ten stopień;
4. kierownik drużyny sportowej w czasie zawodów

# małżeństwo 2018-11-13

1. związek prawny mężczyzny i kobiety;
2. para małżeńska; małżonkowie

1. związek prawny dwóch osób, zwykle płci przeciwnej;
2. para małżeńska; małżonkowie

# menelski 2018-11-09

dotyczący menela, należący do menela, właściwy menelowi

# merowski

dotyczący mera, należący do mera, właściwy merowi

# mężowski

dotyczący męża, należący do męża, właściwy mężowi

# miotelny

miotłowy; dotyczący miotły, podobny do miotły

# miotłowy

miotelny; dotyczący miotły, podobny do miotły

# bezzębny

niemający zębów; bezzęby

nie mający zębów; bezzęby

# bezdomny

niemający domu, miejsca zamieszkania

nie mający domu, miejsca zamieszkania

# bezkarny

1. pozostający bez kary;
2. taki, któremu winy uchodzą bez kary

# bezkłowy

niemający kłów

# bezrolny

nieposiadający własnego gospodarstwa rolnego

# bezradny

1. nieumiejący poradzić sobie w życiu lub w trudnej sytuacji;
2. wyrażający bezradność, bezsilność

# bezleśny

charakteryzujący się brakiem lasów

# bezkonny

niemający konia, pozbawiony konia

# aferalny

mający znamiona afery, zwłaszcza afery kryminalnej

# mazać

1. powlekać, smarować;
2. pisać niedbale, bazgrać;
3. wymazywać, ścierać;
4. mazać się - płakać

1. powlekać, smarować
2. pisać niedbale, bazgrać
3. wymazywać, ścierać
4. mazać się - pot. płakać

# kuma

1. potocznie: sąsiadka, koleżanka;
2. matka chrzestna w stosunku do ojca chrzestnego i do rodziców dziecka lub matka dziecka w stosunku do jego rodziców chrzestnych

1. pot. sąsiadka, koleżanka
2. matka chrzestna w stosunku do ojca chrzestnego i do rodziców dziecka lub matka dziecka w stosunku do jego rodziców chrzestnych

# kubik

1. metr sześcienny;
2. przedmiot mający kształt prostopadłościanu;
3. prostopadłościenny stos przedmiotów, np. drewna, o objętości metra sześciennego

pot. metr sześcienny

# kropić

1. polewać płynem w postaci kropel; zraszać;
2. o deszczu: padać niezbyt intensywnie;
3. potocznie: bić;
4. potocznie: strzelać;
5. kropić się - polewać się płynem w postaci kropel; opryskiwać się, pryskać się; bić się; kropić się wzajemnie

1. polewać płynem w postaci kropel; zraszać;
2. o deszczu: padać niezbyt intensywnie;
3. pot.
a) bić;
b) strzelać;
4. kropić się:
a) polewać się płynem w postaci kropel; opryskiwać się, pryskać się;
b) bić się;
c) kropić się wzajemnie

# kreda

1. miękka, rozcieralna, wapienna skała osadowa składająca się gł. z węglanowych szkieletów organizmów morskich;
2. biała substancja wytworzona ze skały o tej samej nazwie;
3. potocznie: papier kredowany;
4. trzeci, ostatni okres ery mezozoicznej

1. miękka, rozcieralna, wapienna skała osadowa składająca się gł. z węglanowych szkieletów organizmów morskich;
2. biała substancja wytworzona ze skały o tej samej nazwie;
3. pot. papier kredowany;
4. trzeci, ostatni okres ery mezozoicznej

# krążownik

1. opancerzony okręt bojowy o dużym zasięgu pływania;
2. potocznie: duży samochód osobowy

1. opancerzony okręt bojowy o dużym zasięgu pływania
2. potocznie: duży samochód osobowy

# krajać

1. kroić;
a) ciąć na sztuki, oddzielać kawałek od reszty;
b) ciąć na kawałki; rozcinać;
2. potocznie: przeprowadzać operację;
3. łowieckie: (o zwierzętach) przedzierać się przez gąszcz;
4. krajać się - być krajanym

1. kroić;
a) ciąć na sztuki, oddzielać kawałek od reszty;
b) ciąć na kawałki; rozcinać;
2. pot. przeprowadzać operację;
3. łowieckie: (o zwierzętach) przedzierać się przez gąszcz;
4. krajać się - być krajanym

# doping

1. zachęcanie kogoś do walki przez okrzyki, śpiewy itp.;
2. zwiększanie swoich możliwości fizycznych przez stosowanie substancji nielegalnych lub dozwolonych, ale w zbyt dużej ilości; środek służący do takich celów

(głównie w sporcie)
1. zachęcanie kogoś do walki przez okrzyki, śpiewy itp.;
2. zwiększanie swoich możliwości fizycznych przez stosowanie substancji nielegalnych lub dozwolonych, ale w zbyt dużej ilości; pot. środek służący do takich celów

następne >