SJP
SŁOWNIK SJP

X

Ostatnie znaczenia

# strumienica -10-10 tevex

urządzenie do przenoszenia cieczy, gazu lub ciała sypkiego, niemające części ruchomych; dzieli się na ejektory i iniektory

urządzenie do ukierunkowania przepływu cieczy gazów

# zawiasa -10-08

dawniej, dziś regionalnie: zawias

rzadziej: zawias

# zawiadować

dawniej: zawiadywać

# zatrzaska

gwarowo: zatrzask - guzik złożony z dwóch części wchodzących jedna w drugą

gwarowe określenie zatrzasku

# dewulgaryzacja

utrata, zanik cechy ordynarności, nieprzyzwoitości

# przetoby -10-07

spójnik "przeto" wraz z cząstką trybu przypuszczającego

# natomiastby

spójnik "natomiast" wraz z cząstką trybu przypuszczającego

# jednakowożby

spójnik "jednakowoż" wraz z cząstką trybu przypuszczającego

# jakożby

spójnik "jakoż" wraz z cząstką trybu przypuszczającego

# bowiemby

spójnik "bowiem" wraz z cząstką trybu przypuszczającego

# bądźby

spójnik "bądź" wraz z cząstką trybu przypuszczającego

wzmocniona partykuła: bądź

# aniżeliby

spójnik "aniżeli" wraz z cząstką trybu przypuszczającego

# wszelakoby

spójnik "wszelako" wraz z cząstką trybu przypuszczającego

# zatemby

spójnik "zatem" wraz z cząstką trybu przypuszczającego

# ponieważby

spójnik "ponieważ" wraz z cząstką trybu przypuszczającego

# budżetowiec

[czytaj: bud-żetowiec] potocznie: tani telefon komórkowy

potocznie: tani telefon komórkowy

# budżetowiec

[czytaj: bud-żetowiec]
1. potocznie: osoba otrzymująca wynagrodzenie z budżetu państwa;
2. środowiskowo: specjalista od budżetu

specjalista w sprawach budżetowych

# budżetówka

[czytaj: bud-żetówka] potocznie: jednostki finansowane z kasy państwowej

# boiken

[czytaj: bojken]
1. niemiecka odmiana jabłoni wytrzymała na mróz;
2. owoc tej jabłoni

1. zimowa odmiana jabłoni dość wytrzymała na mróz
2. owoc tegoż drzewa

# Białostocczanka

mieszkanka Białostocczyzny

mieszkanka Białostockiego (Białostocczyzny); Białostoczanka

# Białostocczanin

mieszkaniec Białostocczyzny

mieszkaniec Białostockiego (Białostocczyzny); Białostoczanin

# autousługi

potocznie: usługi motoryzacyjne

# purenit -10-06

wysoko zagęszczony materiał produkcyjny na bazie sztywnej pianki poliuretanowej

# kipi-kasza

przestarzale: zabawa polegająca na odbijaniu piłki ręką i recytowaniu wiersza rozpoczynającego się od słów "kipi kasza"

# ichtiornis

rodzaj wymarłych ptaków z okresu późnej kredy

# ichtiornisy

rząd wymarłych ptaków z okresu późnej kredy

# cynamonka

1. bułeczka z cynamonem;
2. nalewka cynamonowa;
3. gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych

# cynamonek

zdrobnienie od: cynamon

# tchlina

dawniej: stęchlizna

# klemować

uciskać (np. pępowinę, tętnicę) lub łączyć (np. brzegi rany) za pomocą klemu

# foliarz

potocznie: osoba wierząca w teorie spiskowe, pseudonaukowe, zjawiska paranormalne itp.

# płaskoziemiec

osoba wierząca w to, że Ziemia ma płaski kształt; płaskoziemianin

# płaskoziemianin

osoba wierząca w to, że Ziemia ma płaski kształt; płaskoziemiec

# tostować

w obróbce roślin oleistych: ogrzewać surowce spożywcze wilgotną parą w temperaturze 95-120 stopni Celsjusza w celu ograniczenia lub eliminacji szkodliwych substancji

# posmyrać

potocznie: spędzić pewien czas na delikatnym dotykaniu wrażliwych miejsc na czyimś ciele; połaskotać, pogilgotać, pogilgać

podrapać, pogłaskać

# smyrać

potocznie: delikatnie dotykać wrażliwych miejsc na czyimś ciele; łaskotać, gilgotać, gilgać

delikatnie dotykać, pocierać opuszkami palców lub jakimiś przedmiotami, np. piórem, wrażliwych na dotyk miejsc na czyimś ciele, powodując śmiech u tego kogoś; łaskotać, gilgotać, gilgać

# zrekrutować -09-30

1. powołać, zaciągnąć do wojska; zwerbować;
2. przyjąć kandydata do pracy lub na uczelnię na podstawie ustalonej wcześniej procedury

# rekrutować

1. powoływać, zaciągać do wojska; werbować;
2. przyjmować kandydatów do pracy lub na uczelnię na podstawie ustalonej wcześniej procedury

prowadzić nabór, zaciąg do wojska; brać rekruta

# zobdukować

przestarzale: dokonać oględzin ciała w celu rozpoznania doznanych obrażeń

# obdukować

przestarzale: dokonywać oględzin ciała w celu rozpoznania doznanych obrażeń

# zmakaronizować

wpleść obce, zwłaszcza łacińskie, wyrazy, zwroty lub obce formy gramatyczne do tekstu w języku ojczystym

# makaronizować

wplatać obce, zwłaszcza łacińskie, wyrazy, zwroty lub obce formy gramatyczne do tekstu w języku ojczystym

wplatać wyrazy obcojęzyczne do języka ojczystego

# barbaryzm

wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa niewłaściwe dla danego języka, użyte w tekście napisanym w języku ojczystym

zwrot obcojęzyczny niewłaściwy danemu językowi

# wymazobus

potocznie: karetka przystosowana do pobierania próbek do testów na obecność koronawirusa

# poignorować

1. przez pewien czas celowo czegoś nie zauważać bądź nie zwracać na coś uwagi;
2. poignorować się - ignorować jeden drugiego przez pewien czas

# suwnicowa

robotnica obsługująca suwnicę

# senatorowa

żona senatora

# staromowa

żartobliwie: język otwartej propagandy, pozbawionej podchwytliwości, przeciwieństwo nowomowy

# trzęsigłowa

(r. męski) dawniej: mężczyzna zawracający komuś głowę, niedający komuś spokoju

# trzęsigłowa

(r. żeński) dawniej: kobieta zawracająca komuś głowę, niedająca komuś spokoju; także o mężczyźnie z silniejszym zabarwieniem ekspresywnym

# magazynierowa

dawniej: żona magazyniera

# magistralność

cecha czegoś związanego z magistralą - głównym połączeniem transportowym lub komunikacyjnym

# magistralny

1. magistrala;
2. pochodzący od autorytetu lub nauczyciela

związany z magistralą, przewodem lub szlakiem przesyłu czegoś

# magielkowy

potocznie: związany z rozmową na niskim poziomie, wiążącą się z plotkowaniem i obrażaniem innych

# madrygałowość

1. cecha czegoś związanego z madrygałem - utworem poetyckim;
2. cecha czegoś związanego z madrygałem - utworem muzycznym

# maciupkość

cecha czegoś bardzo małego; maleńkość

# maciupki

maciupci, maleńki, maluśki;
1. bardzo mały; tyci;
2. bardzo młody

nieduży, maluteńki

# maciupci

maciupki, maleńki, maluśki;
1. bardzo mały; tyci;
2. bardzo młody

bardzo mały; maleńki, maluśki, tyci

# ikonograficzność

1. cecha czegoś przedstawiającego święte postacie w otoczeniu symboli religijnych, charakterystycznego dla stylu sztuki bizantyjskiej lub wczesnochrześcijańskiej; ikoniczność, ikonowość;
2. cecha czegoś będącego przedstawieniem wizualnym

# ikonowy

ikoniczny;
1. związany z ikoną - obrazem w cerkwi;
2. związany z ikoną - obrazkiem na ekranie; ikonkowy;
3. związany z ikoną - symbolem; emblematyczny;
4. związany z ikoną - przedstawieniem

związany z ikoną

# ikoniczny

ikonowy;
1. związany z ikoną - obrazem w cerkwi;
2. związany z ikoną - obrazkiem na ekranie; ikonkowy;
3. związany z ikoną - symbolem; emblematyczny;
4. związany z ikoną - przedstawieniem

odnoszący się do ikony

# gówniak

smarkacz, sraluch, srajdek, smród, smark; wulgarnie:
1. dziecko, zwłaszcza niegrzeczne; bachor;
2. młoda osoba, zwłaszcza niedojrzała; pętak

# postępactwo

ironicznie: postępowość

# postępak

ironicznie: postępowiec

# gołąbkowy

1. gołąbek (potrawa z mięsa i kapusty);
2. jasnoszary o niebieskawym odcieniu; gołębi, gołębiowy

gołąbek

# oranżowy

1. pomarańczowy lub żółtoczerwony;
2. związany z pomarańczą, np. konfitura oranżowa, drzewo oranżowe

książkowo: pomarańczowy;
1. kolor pomarańczowy;
2. związany z pomarańczą, np. konfitura oranżowa, drzewo oranżowe

# gołębi

gołębiowy;
1. gołąb;
2. jasnoszary o niebieskawym odcieniu; gołąbkowy

1. przymiotnik od: gołąb;
2. kolor jasnopopielaty z niebieskawym odcieniem

# gołębiowy

gołębi;
1. gołąb;
2. jasnoszary o niebieskawym odcieniu; gołąbkowy

# drobnicowość

1. cecha czegoś niewielkiego;
2. cecha czegoś niewiele znaczącego; błahość, nieistotność, nieważność

# drobnicowy

1. związany z czymś złożonym z licznych i niewielkich elementów;
2. niewiele znaczący, błahy, nieistotny

przymiotnik od: drobnica

# demagogiczność

cecha czegoś polegającego na głoszeniu nierealistycznych haseł i posługiwaniu się czczymi obietnicami

# ćwieczkowy

żartobliwie: przestarzały

# ciapciać

potocznie:
1. rozdrabniać i rozgarniać jedzenie; ciapać;
2. pryskać drobnymi kroplami na wszystkie strony; ciapać;
3. niedbale malować pędzlem; ciapać;
4. chodzić w miękkich butach;
5. o deszczu: padać; paciać;
6. ciapciać się -
a) grzebać się lub pokrywać się czymś mokrym, mazistym; ciaprać się, paćkać się, paprać się, paciać się;
b) rozmazywać się; ciaprać się, paćkać się, paprać się, paciać się;
c) wykonywać długo jakąś czynność; babrać się, paćkać się, paprać się

# bożogrobski

dotyczący zakonu założonego w średniowieczu w celu strzeżenia grobu Chrystusa

# kantka

zagięcie na nogawce powstałe przez zaprasowanie materiału; kant, plisa, fałda, fałd, zapraska, zakładka

# nasiew

rozsypywanie wielu ziaren w spulchnioną glebę; nasiewanie

# miziak

potocznie: zwierzak lubiący pieszczotliwe głaskanie

# bletka

cieniutki kawałek papieru do robienia skrętów; bibułka

# kandelabr

1. duży, kilkuramienny świecznik;
2. kilkuramienna latarnia uliczna

duży, stojący, kilkuramienny świecznik

# świecznik

1. podstawka na świece;
2. być, stać na świeczniku - zajmować wysokie stanowisko w jakiejś hierarchii

podstawka do świec

# ziołoznawca -09-29

specjalista w zakresie wiedzy, nauki o ziołach; zielarz

# ziołoznawczyni

specjalistka w zakresie wiedzy, nauki o ziołach; zielarka

# zabytkoznawczyni

specjalistka w dziedzinie nauki o zabytkach

# wschodoznawczyni

specjalistka w dziedzinie nauki o językach i kulturze krajów wschodnich; orientalistka

# terenoznawczyni

specjalistka w zakresie wiedzy o ukształtowaniu terenu, sposobach odwzorowywania go na mapie oraz o orientowaniu się w nim

# superznawczyni

[czytaj: super-znafczyni] potocznie: bardzo dobra znawczyni

# botaniczka

specjalistka w zakresie nauki, wiedzy o roślinach; roślinoznawczyni

specjalistka w dziedzinie botaniki

# roślinoznawczyni

specjalistka w zakresie nauki, wiedzy o roślinach; botaniczka

# rękopisoznawczyni

specjalistka badająca zabytki rękopiśmienne, utrwalone na miękkim materiale

# pseudoznawczyni

kobieta uważająca się za znawcę, ale niezasługująca na to miano

# przekładoznawczyni

kobieta badająca podstawy teoretyczne i metodologiczne komunikacji międzyjęzykowej, realizowanej przy pomocy tłumacza

# prawoznawca

osoba o wykształceniu prawniczym

# prawoznawczyni

kobieta o wykształceniu prawniczym

# materiałoznawczyni

specjalistka w zakresie nauki, wiedzy o materiałach

# groznawczyni

specjalistka w dziedzinie nauki humanistycznej zajmującej się badaniem gier

# pedolożka

specjalistka w zakresie nauki o glebie; gleboznawczyni

# gleboznawczyni

specjalistka w zakresie nauki o glebie; pedolożka

# opisywaczka

przestarzale: autorka opisu, kronikarka

# opisywacz

przestarzale: autor opisu, kronikarz

# dendrolożka

specjalistka w dziedzinie nauki o drzewach i krzewach; drzewoznawczyni

następne >