SJP
SŁOWNIK SJP

Ostatnie znaczenia

# kolcówka 04:01 tevex

środowiskowo: pantofel z kolcami do biegów sportowych; kolczatka, kolec

środowiskowo: pantofel z kolcami do biegów sportowych; kolczatka

# koczur 03:59

dawniej: kocur

kocur

# kleta

dawniej: nędzny dom, budynek, liche pomieszczenie

# kletka 03:58

1. dawniej: kram;
2. dawniej: klitka (ciasne, nieduże pomieszczenie);
3. dawne zdrobnienie od: kleta (nędzny dom, budynek)

1. dawniej: kram;
2. przestarzale: klitka (ciasne, nieduże pomieszczenie)

# kieszeniowiec 03:55

rzadko: książka małego formatu; kieszonkowiec

tania książka w niewielkim formacie; kieszonkowiec

# kawęczeć 03:53

1. skarżyć się stale na dolegliwości; stękać, narzekać, kwękać;
2. dawniej: mozolnie coś robić, ślęczeć nad czymś

niedomagać, zwykle z biedy

# kawęczyć

dawniej: kawęczeć;
1. skarżyć się stale na dolegliwości; stękać, narzekać, kwękać;
2. mozolnie coś robić, ślęczeć nad czymś

1. skarżyć się na dolegliwości; niedomagać; narzekać, kwękać; kawęczeć;
2. przestarzałe: mozolnie coś robić; ślęczeć nad czymś; kawęczeć

# katzenjamer 03:49

[czytaj: kacenjamer] rzadko: złe samopoczucie po przepiciu; kacenjamer, katzenjammer, kac, kociokwik

# katzenjammer

[czytaj: kacenjamer] złe samopoczucie po przepiciu; kacenjamer, kac, kociokwik

złe samopoczucie po przepiciu; kacenjamer, kac, kociokwik

# kaskadier 03:47

dawniej: kaskader

kaskader

# kargo

rzadko: cargo;
1. ładunek statku albo samolotu;
2. ubezpieczenie transportowe obejmujące wszelkie zagrożenia przewożonego ładunku;
3. środek transportu przystosowany do przewożenia określonego ładunku;
4. część portu przeznaczona na załadunek i rozładunek towaru;

cargo;
1. handel: ładunek statku albo samolotu;
2. handel: ubezpieczenie transportowe obejmujące wszelkie zagrożenia przewożonego ładunku

# cargo 03:46

[czytaj: kargo]
1. ładunek statku albo samolotu; kargo;
2. ubezpieczenie transportowe obejmujące wszelkie zagrożenia przewożonego ładunku; kargo;
3. środek transportu przystosowany do przewożenia określonego ładunku; kargo;
4. część portu przeznaczona na załadunek i rozładunek towaru; kargo;
5. kult cargo - kult praktykowany w Australii i Oceanii przez Aborygenów

[czytaj: kargo]
1. handel: ładunek statku albo samolotu; kargo;
2. handel: ubezpieczenie transportowe obejmujące wszelkie zagrożenia przewożonego ładunku; kargo;
3. kult cargo - kult praktykowany w Australii i Oceanii przez Aborygenów

# kapron 03:42

pończocha z kapronu - syntetycznego włókna podobnego do nylonu

pończocha z kapronu

# kandahar 03:39

rodzaj metalowego wiązania przy narcie starego typu

starego typu wiązanie przy narcie

# kalofonia 03:37

rzadko: kalafonia;
1. produkt uboczny destylacji żywic drzew iglastych, używany m.in. do nacierania włosia smyczków;
2. dawniej, żartobliwie: napój alkoholowy

kalafonia

# kalafonia

kalofonia;
1. produkt uboczny destylacji żywic drzew iglastych, używany m.in. do nacierania włosia smyczków;
2. dawniej, żartobliwie: napój alkoholowy

produkt uboczny destylacji żywic

# kabinowiec 03:26

statek, prom, jacht itp. wyposażony w kabiny

# kabinowiec 03:25

środowiskowo: tłumacz kabinowy - tłumacz pracujący w specjalnej kabinie, przekazujący tłumaczenie bezpośrednio na salę konferencyjną

tłumacz pracujący w specjalnej kabinie na sali konferencyjnej

# jużby 03:24

partykuła "już" wraz z cząstką trybu przypuszczającego

# jęczmień 03:19

rodzaj zboża; nasiona tego zboża

zboże

# jęczmyk 03:18

ropne zapalenie powieki; jęczmień

ropne zapalenie gruczołu łojowego lub całego mieszka włosowego rzęsy, jęczmień

# jęczmień

ropne zapalenie powieki; jęczmyk

ropne zapalenie powieki

# jena 03:16

skrótowo: szkło jenajskie - laboratoryjne szkło o bardzo wysokiej odporności termicznej i chemicznej

szkło jenajskie

# jenajski

1. Jena;
2. szkło jenajskie - laboratoryjne szkło o bardzo wysokiej odporności termicznej i chemicznej

od: szkło jenajskie, gatunek szkła laboratoryjnego

# jednogodzinowy 03:14

przestarzale: trwający godzinę; jednogodzinny, godzinny

rzadko: trwający godzinę; jednogodzinny; godzinny

# jaje 03:13

dawniej: jajo

jajko

# izbeczka 03:09

zdrobnienie od: izba; izdebka, izbina

izdebka, mały pokoik

# izbina

zdrobnienie od: izba; izdebka, izbeczka

zdrobnienie od: izba; izdebka

# izdebka 03:08

zdrobnienie od: izba; izbina, izbeczka

zdrobnienie od: izba; izbina

# interwal

dawniej: interwał;
1. odległość w przestrzeni lub odstęp w czasie;
2. w muzyce: odległość między dwoma dźwiękami, różnica ich wysokości

interwał

# inspekt 03:05

płytka skrzynia bez dna do uprawy roślin w okresie wiosny i późnej jesieni

naczynie służące do uprawy roślin poza normalnym okresem wegetacji

# imażinizm 03:04

kierunek w poezji rosyjskiej uformowany pod wpływem imagizmu; imażynizm

# imażynizm

kierunek w poezji rosyjskiej uformowany pod wpływem imagizmu; imażinizm

kierunek w poezji rosyjskiej uformowany pod wpływem imagizmu, który głównym elementem liryki czynił obraz poetycki; zafascynowany archaicznymi formami życia wiejskiego, wyrażał postawy antycywilizacyjne i antyurbanistyczne

# ilostan 03:02

urzędowo: stan liczebny (liczbowy)

ilość, stan liczebny

# hazardowny 03:00

dawniej: hazardowy

# Haidarabad 02:58

dawniej: Hajdarabad;
1. miasto w Indiach;
2. miasto w Pakistanie

# gwizdka 02:56

regionalnie: gwizdek - przyrząd do gwizdania

regionalnie: gwizdek

# grobek 02:53

zdrobnienie od: grób

mały grób; gróbek

# gróbek 02:52

regionalnie: grobek - mały grób

mały grób; grobek

# gorzeć 02:51

goreć;
1. przestarzale: płonąć, palić się;
2. jaśnieć, błyszczeć;
3. być pokrytym rumieńcem; rumienić się;
4. być ogarniętym silnymi, gwałtownymi uczuciami

palić się, płonąć; paląc się świecić

# goreć

gorzeć;
1. przestarzale: płonąć, palić się;
2. jaśnieć, błyszczeć;
3. być pokrytym rumieńcem; rumienić się;
4. być ogarniętym silnymi, gwałtownymi uczuciami

przestarzale: gorzeć

# gimnazjasta 02:44

dawniej: gimnazjalista

przestarzałe: gimnazjalista

# gęśl

1. dawny, ludowy instrument smyczkowy; gęśle, gędźba, gędźby;
2. dawniej: pieśń liryczna śpiewana przy udziale gęśli

dawny, ludowy instrument smyczkowy; gęśle, gędźba, gędźby

# gdera 02:41

przestarzale: kobieta, która stale narzeka, utyskuje; gderaczka, zrzęda

potocznie: kobieta mówiąca zbyt dużo; papla, gaduła

# gdera

przestarzale: mężczyzna, który stale narzeka, utyskuje; gderacz, zrzęda, narzekacz

potocznie: osoba mówiąca zbyt dużo; papla, gaduła

# gderać 02:39

potocznie: dokuczliwie i ustawicznie narzekać; zrzędzić, kwasić

strofować, narzekać stale na coś bez istotnej potrzeby

# bursarz 02:36

potocznie: mieszkaniec bursy; bursiarz, bursiak, bursista

potocznie: mieszkaniec bursy; bursiarz, bursiak

# bursiarz 02:35

potocznie: mieszkaniec bursy; bursarz, bursiak, bursista

potocznie: mieszkaniec bursy; bursarz, bursiak

# bursiak

potocznie: mieszkaniec bursy; bursarz, bursiarz, bursista

potocznie: mieszkaniec bursy; bursarz, bursiarz

# bursista

potocznie: mieszkaniec bursy; bursarz, bursiarz, bursiak

potocznie: mieszkaniec bursy; bursarz, bursiarz, bursiak,

# garbuska 02:32

potocznie: kobieta garbata

# garbus

potocznie: osoba garbata

pot. człowiek garbaty

# garbusek 02:30

zdrobnienie od: garbus

# izocefalia 02:28

w plastyce: sposób kompozycji, w której głowy przedstawianych postaci znajdują się na tej samej wysokości; izokefalizm, izokefalia

# izokefalizm

w plastyce: sposób kompozycji, w której głowy przedstawianych postaci znajdują się na tej samej wysokości; izokefalia, izocefalia

w plastyce: sposób kompozycji, w której głowy przedstawianych postaci znajdują się na tej samej wysokości; izokefalia

# izokefalia

w plastyce: sposób kompozycji, w której głowy przedstawianych postaci znajdują się na tej samej wysokości; izokefalizm, izocefalia

w plastyce: sposób kompozycji, w której głowy przedstawianych postaci znajdują się na tej samej wysokości; izokefalizm

# galicki 02:24

dawniej: galijski - odnoszący się do Galii

odnoszący się do Galii (Francja); galijski

# sfrygać 02:06

regionalnie: zjeść szybko, z apetytem

1. potocznie: szybko przejść, zakrzątnąć się zwinnie;
2. regionalnie: zjeść szybko, z apetytem

# frygać 02:04

1. potocznie:
a) szybko chodzić, biegać;
b) rzucać czymś;
c) krzątać się zwinnie;
2. regionalnie: jeść szybko, z apetytem

1. potocznie: szybko chodzić, krzątać się zwinnie
2. regionalnie: jeść szybko, z apetytem

# frygnąć

potocznie:
1. rzucić, cisnąć czymś;
2. pobiec, szybko przemieścić się; śmignąć

potocznie:
1. rzucić;
2. przebiec, przelecieć

# faryzeizm 01:53

1. nieszczerość, obłudność, fałszywość; faryzejstwo, faryzeuszostwo;
2. poglądy i idee faryzeuszy - członków żydowskiego stronnictwa religijno-politycznego w starożytnej Judei

1. poglądy i idee faryzeuszy;
2. obłuda, fałszywość; faryzeuszostwo

# faryzeuszostwo 01:52

faryzejstwo;
1. nieszczerość, obłudność, fałszywość; faryzeizm;
2. ogół członków żydowskiego stronnictwa religijno-politycznego w starożytnej Judei

obłuda, fałszywość; faryzeizm

# faryzejstwo

faryzeuszostwo;
1. nieszczerość, obłudność, fałszywość; faryzeizm;
2. ogół członków żydowskiego stronnictwa religijno-politycznego w starożytnej Judei

faryzeuszostwo; obłuda

# fanfaron 01:48

osoba zarozumiała; zarozumialec, bufon, pyszałek

zarozumialec, bufon, pyszałek, chwalipięta

# syreniarz 01:46

potocznie:
1. właściciel samochodu marki Syrena;
2. dawniej: warszawianin

# esmanka 01:41

rzadko, skótowo: esesmanka - członkini SS, hitlerowskich partyjnych oddziałów szturmowych

# esman 01:40

rzadko, skótowo: esesman - członek SS, hitlerowskich partyjnych oddziałów szturmowych; esesowiec, SS-owiec

członek SS, hitlerowskich partyjnych oddziałów szturmowych; esesman, esesowiec, SS-owiec

# egzaminować 01:38

1. sprawdzać czyjeś wiadomości lub umiejętności;
2. być sprawdzianem czyichś wiadomości lub umiejętności, np. egzaminuje nas życie;
3. dociekliwie wypytywać kogoś;
4. sprawdzać stan lub użyteczność czegoś, np. egzaminować swoją talię

# egzaminatorka 01:34

kobieta przeprowadzająca egzamin

kobieta, która egzaminuje

# dzięgiel 01:31

1. rodzaj roślin z rodziny baldaszkowatych; arcydzięgiel;
2. dzięgiel litwor - gatunek rośliny z rodziny selerowatych; litwor, arcydzięgiel litwor, agelika, dzięgiel lekarski;
3. dzięgiel leśny - roślina o aromatycznym korzeniu używanym w lecznictwie i jako zaprawa do wódek

bylina z rodziny baldaszkowatych

# arcydzięgiel 01:30

1. rodzaj roślin z rodziny baldaszkowatych; dzięgiel;
2. arcydzięgiel litwor - gatunek rośliny z rodziny selerowatych; litwor, dzięgiel litwor, agelika, dzięgiel lekarski

roślina z rodziny baldaszkowatych rosnąca dziko w Tatrach, Karpatach i Sudetach; litwor; arcydzięgiel litwor

# dystylować 01:24

dawniej: destylować

przestarzałe: destylować

# dystylarnia

dawniej: destylarnia

przestarzałe: destylarnia

# dystylacja

dawniej: destylacja

przestarzałe: destylacja

# dysonans 01:23

rozbieżność, niezgodność między elementami tworzącymi jakąś całość

rozbieżność, niezgodność

# dysonans

1. w literaturze: rodzaj rymu niedokładnego;
2. brak współbrzmienia dźwięków w utworze muzycznym

1. w literaturze: rodzaj rymu niedokładnego
2. brak zgodności brzmienia dźwięków

# różnorzędny 01:21

przestarzale: nierównorzędny - mający inną wartość, jakość niż ktoś inny lub coś innego

# dunderować 01:17

dawniej, rubasznie: zrzędzić, gromić, łajać

rubasznie: zrzędzić, gromić, łajać

# drewnik 01:11

regionalnie: drwalnia - pomieszczenie do rąbania i przechowywania drewna

regionalnie: drwalnia

# dożywotny 01:10

dawniej: dożywotni

dożywotni

# dożywotni

1. mający trwać do końca życia, np. dożywotni zakaz;
2. mający określoną fukcję do końca swojego życia, np. dożywotni prezes

# dozorcostwo 01:07

stanowisko dozorcy, stróża; dozorstwo

zajęcie dozorcy

# dozorstwo

1. stanowisko dozorcy, stróża; dozorcostwo;
2. dawniej: mieszkanie dozorcy, stróża; dozorcówka

dozorcostwo

# pokład 00:54

1. pomost pomiędzy burtami statku;
2. poziom środka transportu z własną podłogą;
3. wnętrze środka transportu odbywającego kurs;
4. podziemna warstwa surowców;
5. warstwa czegoś pokrywająca pewną przestrzeń

1. na statku - konstrukcja pozioma zamykająca od góry kadłub
2. górniczy - złoże, warstwa

# bezskuteczny 00:43

niedający wyników, nieprzynoszący rezultatów; daremny, nadaremny, próżny

# nadaremny 00:42

niedający wyników, nieprzynoszący rezultatów; daremny, bezskuteczny, próżny

# dosiąść 00:41

1. siąść na grzbiecie zwierzęcia wierzchowego;
2. wsiąść na motocykl lub rower;
3. wsiąść do pojazdu, w którym już jadą inne osoby; dosiąść się;
4. dosiąść się -
a) siąść przy osobie lub grupie osób siedzącej w jakimś miejscu; przysiąść się;
b) wsiąść do pojazdu, w którym już jadą inne osoby; dosiąść

siąść na grzbiecie zwierzęcia wierzchowego

# dosiadywać 00:06

1. siedząc, wytrzymywać do końca lub do pewnego momentu;
2. o ptakach i zwierzętach łownych: nie uciekać, nie płoszyć się, zostawać na miejscu;
3. dosiadywać jaj - o ptakach: kończyć wysiadywanie jaj;
4. dosiadywać kary - kończyć odsiadywanie kary w więzieniu;
5. dawniej:
a) siedzieć długo, przesiadywać;
b) dosiadać - siadać na grzbiecie zwierzęcia wierzchowego

# dosiedzieć -11-14

siedząc, wytrzymać do pewnego momentu, dotrwać do końca

# docentka

rzadko: kobieta zajmująca stanowisko na uczelni wyższe od adiunkta; kobieta docent

kobieta docent

# daremny

niedający wyników, nieprzynoszący rezultatów; nadaremny, bezskuteczny, próżny

niedający rezultatu

# dandy

[czytaj: dandi] mężczyzna przesadnie dbający o swój wygląd i i dobre maniery; dandys, elegancik, modniś, goguś, laluś, strojniś, piękniś

mężczyzna przesadnie dbający o swój wygląd; dandys, goguś, laluś, strojniś, piękniś

# dalmierz

1. przyrząd do pomiaru odległości; dalomierz, dalekomierz, odległościomierz;
2. dalmierz laserowy - laserowy przyrząd do lokalizacji obiektów w kosmosie; kolidar, colidar

dalomierz;
1. instrument geodezyjny optyczno-elektroniczny do pomiarów sytuacyjno-wysokościowych;
2. dalmierz laserowy; laserowy przyrząd do pomiaru odległości; kolidar; colidar

# dalomierz

przyrząd do pomiaru odległości; dalmierz, dalekomierz, odległościomierz

dalmierz;
1. instrument geodezyjny optyczno-elektroniczny do pomiarów sytuacyjno-wysokościowych;
2. dalmierz laserowy; laserowy przyrząd do pomiaru odległości; kolidar; colidar

# odległościomierz

przyrząd mierzący odległość przedmiotu od miejsca obserwacji; dalmierz, dalomierz, dalekomierz

przyrząd mierzący odległość przedmiotu od miejsca obserwacji; dalmierz

# dalekomierz

przyrząd mierzący odległość przedmiotu od miejsca obserwacji; dalmierz, dalomierz, odległościomierz

przyrząd pomiaru odległości wykorzystujący właściwości ultrafali oraz promienia laserowego

# czochrać

1. targać, splątywać włosy, sierść; wichrzyć, mierzwić;
2. trzeć o coś twardego;
3. regionalnie: oddzielać czochrami główki lnu i konopi od łodyg;
4. czochrać się -
a) o włosach: splątywać się, targać się; wichrzyć się, mierzwić się, zmierzwiać się;
b) ocierać się o coś twardego

1. drapać
2. plątać, gmatwać włosy

# czyżyk

mały ptak leśny z rodziny łuszczakowatych; czyż (zwyczajny)

pospolity w Polsce ptak z rodziny łuszczaków; czyż

# czyż

mały ptak leśny z rodziny łuszczakowatych; czyżyk

inaczej czyżyk; pospolity w Polsce ptak z rodziny łuszczaków

# cudotworny

dawniej: cudotwórczy - czyniący cuda

następne >