SJP
SŁOWNIK SJP

Ostatnie znaczenia

# lacz -11-08 tevex

1. regionalnie: miękki but bez napiętka do chodzenia po domu; laczek, łapeć, papeć, kapeć, papuć, kapuć (rzadko);
2. w gwarze uczniowskiej: ocena niedostateczna; laczek, gała, lufa, pała, kapa, lola;
3. dawniej: odlewacz, giser

# SCMS

skrót od: Serial Copy Managment System - system zabezpieczający przed wielokrotnym kopiowaniem nagrań w formacie cyfrowym

# zósemkować

potocznie:
1. spowodować wygięcie się obręczy koła rowerowego w ósemkę na skutek uderzenia;
2. zósemkować się - o kole rowerowym: wygiąć się w ósemkę

# Szyce

1. wieś w województwie małopolskim;
2. wieś w województwie śląskim

# Szyc

nazwisko

# meszta

dawniej: pantofel, papuć; meszt

regionalnie: pantofel; meszt

# meszt

dawniej: pantofel, papuć; meszta

regionalnie: pantofel; meszta

# posysać

rzadko: ssać od czasu do czasu

rzadko: pić, wyciągając od czasu do czasu z czegoś płyn ustami

# outsourcingowy

[czytaj: AŁTsors-ingowy] dotyczący przekazania funkcji wykonywanej dotychczas przez pracowników danego przedsiębiorstwa firmie zewnętrznej, np. kontrakt outsourcingowy

[czytaj: AŁtsors-ingowy] dotyczący outsourcingu (typu strategii przedsiębiorstwa), związany z outsourcingiem, np. kontrakt outsourcingowy

# outsourcing

[czytaj: AŁTsors-ing] przekazanie funkcji wykonywanej dotychczas przez pracowników danego przedsiębiorstwa firmie zewnętrznej

[czytaj: AŁtsors-ing] przekazanie funkcji wykonywanej dotychczas przez pracowników danego przedsiębiorstwa firmie zewnętrznej

# cholecystektomia

operacyjne wycięcie pęcherzyka żółciowego, zwykle z powodu kamicy żółciowej

# współredakcja -10-30

1. redagowanie pisma wspólnie z kimś innym;
2. kierowanie redakcją wspólnie z kimś innym

# wszechpożerający

rzadko: pożerający wszystko, wszystkich

# wszechniszczący

rzadko: niszczący wszystko, wszystkich

# wszechkobiecość

rzadko: kobiecość powszechna

# wzruszeniowość

rzadko: skłonność do wzruszeń

# wygrywający

osoba, która zwycięża w jakiejś grze

# wychodzący

1. osoba, która skądś wychodzi;
2. osoba rozpoczynająca grę w karty

# współćwiczący

osoba, która ćwiczy wspólnie z kimś innym

# wsiadający

osoba, która gdzieś wsiada

# wpółklęczeć

pozostawać w pozycji pośredniej między klęczeniem a staniem

# wnizać

wciągnąć coś cienkiego (np. nitkę, sznurek) do środka czegoś

# właścicielstwo

dawniej: posiadanie na własność

# własnousznie

żartobliwie: na własne uszy (usłyszeć)

# winotrysk

dawniej: słup wina tryskający z fontanny

# władnący

dawniej: władca

# winność

dawniej: powinność, obowiązek

# własnonożnie

żartobliwie: własnymi nogami

# wiecznobrzmiący

dawniej: brzmiący stale, nieprzerwanie

# wiecujący

przestarzale: uczestnik wiecu

# widzący

dawniej: prorok

# węborkowe

dawny podatek na sprzęt przeciwpożarowy

# wćwiczyć

dawniej: ćwicząc, nauczyć czegoś, uczynić biegłym; wyćwiczyć

# wchodzący

osoba, która gdzieś wchodzi

# uzdrowieniec

osoba powracająca do zdrowia; ozdrowieniec, rekonwalescent

# ozdrowieniec

osoba powracająca do zdrowia; uzdrowieniec, rekonwalescent

osoba powracająca do zdrowia po ustąpieniu objawów choroby; rekonwalescent

# rekonwalescent

osoba powracająca do zdrowia; ozdrowieniec, uzdrowieniec

osoba odzyskująca zdrowie po przebytej chorobie, zabiegu chirurgicznym lub ciężkim urazie; ozdrowieniec

# utracać

dawniej: przestawać coś mieć, zostawać pozbawionym kogoś lub czegoś; tracić

# ustraszać

dawniej: wystraszać, przerażać

# ustraszyć

dawniej: wystraszyć, przerazić

# ustatecznić

1. nadać czemuś równowagę;
2. dawniej: uczynić poważnym i odpowiedzialnym

# ustateczniać

1. nadawać czemuś równowagę; regulować;
2. dawniej: czynić poważnym i odpowiedzialnym

# uraźliwy

dawniej:
1. skłonny do obrażania się o byle co; drażliwy, przeczulony;
2. obraźliwy, obrażający

# uradzić

1. potocznie: udźwignąć coś;
2. dawniej: uchwalić, ustalić; uraić

radząc postanowić coś; uchwalić, ustalić

# uraić

dawniej: uchwalić, ustalić; uradzić

# upędzać

dawniej:
1. pędząc, przebywać szybko jakąś drogę;
2. w górnictwie: posuwać się w przebijaniu wyrobiska;
3. poganiając kogoś, uprowadzać

# upędzić

1. potocznie:
a) wyprodukować alkohol domowym sposobem; wypędzić, przepędzić;
b) przyspieszyć dojrzewanie i wzrost rośliny;
c) stworzyć coś, wykazując się sprytem lub inwencją;
2. dawniej:
a) pędząc, przebyć szybko jakąś drogę;
b) w górnictwie: posunąć się w przebijaniu wyrobiska;
c) poganiając kogoś, uprowadzić;
3. upędzić się - potocznie o alkoholu: powstać w procesie domowej produkcji

dawniej:
1. pędząc, przebyć szybko jakąś drogę;
2. w górnictwie: posunąć się w przebijaniu wyrobiska;
3. poganiając kogoś, uprowadzić

# upacykować

potocznie: umalować (twarz) pośpiesznie, niedbale

# uniewrażliwić

uczynić niewrażliwym

# uniemożebnić

dawniej: uniemożliwić

# uniemożebniać

dawniej: uniemożliwiać

# unieczynnić

uczynić chemicznie nieczynnym, nieszkodliwym

# umęczać

1. sprawiając ból, doprowadzać do czyjejś śmierci;
2. doprowadzać do stanu wyczerpania, osłabienia

# ukować

dawniej: ukuć, wykuć

# ugodniejszy

stopień wyższy od przymiotnika: ugodny

# ugaić

dawniej: umaić - przybrać roślinami, ozdobić zielonymi kwiatami, liśćmi

# ubrudzać

rzadko: czynić brudnym; brudzić, walać, zanieczyszczać

# ubroczyć

przestarzale: pobrudzić cieczą, zwłaszcza krwią; pobroczyć, zbroczyć, zakrwawić, pokrwawić

# zbroczyć

1. o krwi: wypływając, ubrudzić;
2. poplamić, opryskać krwią; pobroczyć, zakrwawić, pokrwawić

# koza

1. zwierzę hodowlane z rodziny krętorogich; samica tego zwierzęcia;
2. samica sarny i kozicy;
3. ryba z rodziny piskorzowatych;
4. ludowy instrument dęty; dudy, duda;
5. potocznie:
a) lekkomyślna, przesadnie wesoła dziewczyna; kózka;
b) mały, metalowy piecyk;
c) areszt, więzienie;
d) miejsce odbywania kary szkolnej;
e) smark, glut

1. ssak z rodziny krętorogich
2. ryba z rodziny piskorzowatych
3. pot. o:
a) żywej, wesołej pannie
b) małym piecyku
c) więzieniu, areszcie
4. ludowy instrument dęty; dudy; duda
5. reg. smark, glut

# kosa

1. ręczne narzędzie rolnicze do ścinania trawy i zbóż;
2. dawna broń używana przez kosynierów;
3. splecione włosy kobiece; warkocz;
4. potocznie: półwysep przypominający kształtem kosę - narzędzie;
5. potocznie: wymagający i stanowczy nauczyciel lub szef;
6. środowiskowo: wrogie stosunki między ludźmi reprezentującymi różne środowiska;
7. środowiskowo: nóż

1. narzędzie do ścinania zboża itp.
2. mierzeja łącząca się tylko jednym końcem z lądem
3. (zwykle w liczbie mnogiej) przestarzale o warkoczach

# beczka

1. duże naczynie w kształcie walca o wypukłych ściankach, wykonywane często z drewnianych klepek ujętych blaszanymi obręczami;
2. figura akrobatyczna w lotnictwie;
3. beczka prochu - miejsce, gdzie może dojść do wojny lub gwałtownego konfliktu;
4. beczka śmiechu - sytuacja wywołująca śmiech

duże naczynie w kształcie walca o wypukłych ściankach, wykonywane często z drewnianych klepek ujętych blaszanymi obręczami

# wróg

1. osoba lub grupa osób nieprzychylnie nastawiona do innej osoby lub grupy osób, np. wróg kobiet; nieprzyjaciel;
2. państwo, z którym prowadzi się wojnę; nieprzyjaciel;
3. wojsko nieprzyjaciela;
4. osoba zwalczająca coś, odnosząca się do czegoś z niechęcią, np. wróg palenia papierosów; przeciwnik;
5. coś, co szkodzi komuś lub czemuś, np.: Wrogiem pszczół jest wiatr.

1. nieprzyjaciel; państwo, z którym prowadzi się wojnę;
2. osoba nieprzychylnie nastawiona do czegoś; zacięty przeciwnik

# bilet

1. kartka z odpowiednim nadrukiem wydającej ją instytucji, będąca dowodem uiszczenia opłaty przez nabywcę, uprawniająca do określonej usługi;
2. kartka z krótką wiadomością; bilecik, liścik;
3. potocznie: przepustka do czegoś, np. bilet do raju;
4. urzędowo: pieniądz papierowy; banknot, asygnata;
5. wilczy bilet - negatywna opinia uniemożliwiająca podjęcie pracy, studiów lub wyjazd zagraniczny

1. kartka z odpowiednim nadrukiem wydającej ją instytucji, będąca dowodem uiszczenia opłaty przez nabywcę, uprawniająca do określonej usługi
2. kartka z krótką wiadomością, liścik, dziś tylko w wyrażeniu: bilet wizytowy

# kolo -10-29

1. południowosłowiański taniec ludowy o zmiennym tempie; choro, oro;
2. potocznie: kolokwium; koło

południowosłowiański taniec ludowy o zmiennym tempie, w którym tancerze, trzymając się za ręce (w szeregu pojedynczym lub podwójnym, w tym drugim przypadku splatając ręce poza plecami) formują półokrąg otwarty; choro, oro

# ukrop

1. wrząca ciecz; war, wrzątek;
2. upał, żar, spiekota; skwar;
3. jak (mucha) w ukropie - pospiesznie, bardzo szybko

wrząca ciecz; war, wrzątek

# kryptosporydioza

pasożytnicza choroba ssaków

# cęgosze

rząd niewielkich owadów z podgromady uskrzydlonych; skorki

# skorki

rząd niewielkich owadów z podgromady uskrzydlonych; cęgosze

# cęgosz

przedstawiciel rzędu niewielkich owadów z podgromady uskrzydlonych; skorek

# skorek

przedstawiciel rzędu niewielkich owadów z podgromady uskrzydlonych; cęgosz

średnich rozmiarów owad żywiący się roślinami

# sforność

dawniej: posłuszeństwo, zdyscyplinowanie, subordynacja

# przepieszczać

1. wykańczać coś ze zbyt precyzyjną dbałością;
2. zbytnio wypieszczać

# żółcizna

1. żółty kolor czegoś; żółtość;
2. żółte plamy na liściach niektórych roślin uprawnych, powstałe w wyniku choroby wirusowej; żółtaczka

# życiopis

dawniej: życiorys

# życiopis

dawniej: biograf - autor czyjegoś życiorysu

# życiotwórczy

dawniej: życiodajny; życiotworzący

# życiotworzący

dawniej: życiodajny; życiotwórczy

# żyteczko

zdrobnienie od: żytko

# żybura

dawniej: lura - słaby, lichy napój

# żupania

okręg administracyjny podległy żupanowi

# żółtogorący

dawniej: jaskrawożółty, żółtopomarańczowy

# żółtawiec

gatunek motyla dziennego z rodziny bielinków; szlaczkoń siarecznik

# żółwi

1. żółw; żółwiowy;
2. potocznie: powolny

dotyczący żółwia

# żerność

1. cecha czegoś mogącego pochłaniać i rozpuszczać pochłonięte drobnoustroje, np. żerność ciałek białych;
2. dawniej: łapczywość, łakomstwo

# żerny

1. mogący pochłaniać i rozpuszczać pochłonięte drobnoustroje, np. komórka żerna;
2. dawniej:
a) dotyczący żeru, nadający się do zjedzenia;
b) łakomy, żarłoczny;
c) tuczny, tłusty;
d) tuczący

komórka żerna; fagocyt

# tryumwirat

triumwirat;
1. w starożytnym Rzymie:
a) porozumienie między trzema mężami stanu w celu sprawowania władzy;
b) mężowie stanu, którzy zawarli takie porozumienie;
2. przenośnie: trzy osoby podejmujące wspólne działania

# triumwirat

tryumwirat;
1. w starożytnym Rzymie:
a) porozumienie między trzema mężami stanu w celu sprawowania władzy;
b) mężowie stanu, którzy zawarli takie porozumienie;
2. przenośnie: trzy osoby podejmujące wspólne działania

dawniej: trójporozumienie mężów stanu w celu sprawowania władzy

# transmutacja

1. przemiana pierwiastka chemicznego w inny pierwiastek;
2. w alchemii: przemiana metali nieszlachetnych w złoto lub w srebro za pomocą kamienia filozoficznego;
3. dawniej: przeobrażenie, przeistoczenie

# transmutować

dawniej: przemieniać, przeistaczać, przeobrażać

# tęskliwość

dawniej: tęsknota, rzewność, żałość; tęskność

# użyczający

osoba dająca coś komuś bezpłatnie do użytku na pewien czas

# uzdowe

dawniej: podarunek dla dozorcy przy kupnie zwierzęcia

# usługująca

kobieta, która pełni przy kimś posługi; służąca

# usługujący

osoba, która pełni przy kimś posługi; służący

# ubezwłasnowolniona

kobieta pozbawiona możliwości prawnych decydowania o sobie

# ubezwłasnowolniony

osoba pozbawiona możliwości prawnych decydowania o sobie

# ubóstwiana

uwielbiana, ukochana kobieta

# tamtoczesny

dawniej: ówczesny; tamtoczasowy

# tamtoczasowy

dawniej: ówczesny; tamtoczesny

następne >